Daar waar de eenden bovenop zitten

Daar waar de eenden bovenop zitten

Eens per kwartaal vergaderen we met de lettervirtuozen van de Roalter Wind en smeden we plannen voor de komende editie. Dat is ook het uitgelezen moment om elkaar wat tips toe te spelen. Zo kreeg ik de tip dat er een jubileum te vieren valt bij Entepol, het huis van Jaap en Gerda Tijs aan de Burgemeester Kerssemakersstraat. En een goede tip sla je nooit in de wind!

Daar waar de eenden bovenop zitten
Veel van hun tijd brengen Jaap en Gerda door in het ‘Hof van Eigen-aardigheden’ aan de Krieghuisweg. Maar als ik vraag naar de historie van hun woonhuis, ben ik al snel welkom bij hen thuis aan de BK-Straat. Ik kom uiteraard achterom, zoals we dat in Salland doen. Binnen voel je meteen de historie. Als jong-Raaltenaar maakt me dit direct nieuwsgierig. Wat heeft zich hier ver voor mijn tijd afgespeeld? We nemen plaats in de keuken en onder het genot van een kopje koffie vertelt het echtpaar uitgebreid over de historie. 

Het huis werd in 1929 in opdracht van meneer Van Maanen gebouwd. Het bestaat dan ook op de kop af 90 jaar. Mevrouw van Maanen-Bus legde de eerste steen in april van het bewuste jaar, waarvan een van de gevelstenen nog het bewijs is. Toendertijd stond het huis nog aan de Wijheseweg en bestond de achterliggende wijk Westdorp nog helemaal niet. “Als ik aan mensen vertel dat we aan de BK-straat wonen, dan antwoorden veel oud-Raaltenaren: Oh, aan de ‘Oale Wiejeseweg’!” zegt Gerda.

Achter het huis liep vroeger de Stobbenbroeker Waterleiding die helemaal doorliep tot aan de Plaskerk. Nu komt deze uit in de bergingsvijver van het Drostenkamp. Vanaf de wetering gezien lag het huis een stuk hoger. Van Maanen, veearts en verwoed jager, zag in de natuur regelmatig eenden een hoger gelegen pol opzoeken om uit te rusten. Deze pollen lagen ook een stuk hoger dan het water. In goed Sallands is een eend een ‘ente’; de naam van het huis was geboren. ‘Entepol’ prijkt nog altijd in mooie letters op de voorzijde van de gevel. 

Van Maanen hield praktijk aan huis. Aan de voorkant van het huis zat zijn spreekkamer waar boeren uit de omgeving kwamen voor medicatie voor het vee of soms met wat kleine dieren. Het gezin Van Maanen bestond uit tien kinderen: vier zonen en zes dochters. Het is dan ook niet vreemd dat het huis een groot aantal slaapkamers heeft. Familie Ex kocht het huis van Van Maanen. Ook de heer Ex kwam uit een veeartsenfamilie, was jager en gaf les aan de landbouwschool. Dat het huis veel kamers had was ook voor hen geen overbodige luxe. Er waren namelijk twee zonen en zes dochters. 

Kraamcentrum
Het Raalter Kraamcentrum kocht in 1963 Entepol van de familie Ex. Er waren twee locaties van het kraamcentrum aan de BK-straat: op nr. 6 (waar het huidige Vos de Waelhof staat) en op Entepol. Op Entepol werd lesgegeven aan de kraamverzorgsters, de administratie van het wit-gele kruis zat er en er was huisvesting voor kraamverzorgsters die ‘op wacht’ zaten voor nieuwe bevallingen. De telefonische verbinding was in die tijd namelijk lang niet zo goed als tegenwoordig. Zodoende zou het erg veel tijd in beslag nemen om, in het geval van een bevalling, contact te zoeken met een van de kraamverzorgsters. Om maar niet te spreken over de tijd die het zou kosten om op de fiets vanuit een van de buurtdorpen te komen. Ook Gerda was in die periode werkzaam bij het kraamcentrum. 

In het begin van de jaren 70 kwam het huis door een fusering van de kraamcentra te koop. Gerda en Jaap kregen de kans om Entepol kopen. “We vonden het eerst veel te groot, met al die kamertjes.” Op aanraden van Gerda’s schoonvader werd de koop toch gesloten. “Daar zijn we nu maar wat blij mee!” Het eerste jaar bewoonden ze het huis niet en bleven ze wonen aan de Blekstraat waar ze vanaf hun huwelijk woonden. Ze verhuurden de talrijke kamertjes van Entepol, welke allen een eigen nummer kregen. “Je moet het in het perspectief van die tijd zien. Het was geen lucratieve bezigheid.” De kamertjes werden vooral bewoond door werknemers van het St. Franciscushof. Een bijzonder gemêleerd gezelschap met de sfeer van een studentenhuis. De keuken en de badkamer werden gebruikt door alle bewoners. 

Heerlijk veel ruimte
Na een jaar trok het echtpaar zelf in de woning en werd het flink opgeknapt. Nog steeds wonen Jaap en Gerda met veel plezier in het huis. Ze willen er ook nooit meer weg. Jaap: “Het is heel fijn dat we alle ruimte hebben en dat bijvoorbeeld alle (klein-)kinderen kunnen blijven logeren.” Samen maken we een klein rondje door het huis. “Vroeger was alles heel hokkerig. Er waren veel kleine kamertjes,” aldus Gerda.

We betreden eerst de oude spreekkamer van de beide veeartsen aan de voorkant van het huis. Een klein kamertje dat enorm veel sfeer uitademt. Een tegel aan de wand herinnert nog aan de tijd van toen. ‘Wie pleit om een koe, geeft er een toe’, staat er op. Jaap wijst op de beschadigde zijkant van de tegel. “In de periode dat we deze kamer nog verhuurden, heeft iemand geprobeerd hem uit de muur te bikken.” Overigens heet deze kamer nog steeds ‘kamer 8’. Gerda: “Alle kamers hebben inmiddels een gewone naam gekregen als ‘slaapkamer’ en ‘badkamer’. Alleen deze kamer kennen we als gezin nog steeds als ‘kamer 8’.” Op onze ronde komen we in de ruime woonkamer. Ook deze was vroeger opgesplitst in een tweetal kamers. Door het weghalen van de muur is de kamer nu een stuk ruimer geworden.

Vanuit de woonkamer kijk je uit op de prachtige tuin. In 1996 bouwden Jaap en Gerda een mooie oranjerie aan hun huis; een mooie open ruimte welke eveneens fraai uitkijkt op de achtertuin. Ook aan deze tuin zie je duidelijk dat het huis een stukje hoger ligt. Vroeger was de tuin een stuk dieper en liep deze tot aan de Spinhuisstraat. Toen deze wijk gebouwd werd in de jaren zestig, deed de Familie Ex afstand van de helft van de tuin. De tuin is omringd door een mooie oude stenen muur. 

Een aantal jaar geleden kreeg Entepol de status van ‘Gemeentelijk Monument’. Ik vind het echt een bijzonder huis met een mooie geschiedenis, zo midden in Raalte. Het is voor mij dan ook volkomen duidelijk: Jaap en Gerda zijn helemaal gelukkig met deze plek!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: